Төлөвлөгөөгөө баттай болгомогц Жөү Минжүй сэтгэлд нь тулгуур багана бий болсон мэт мэдрэмж төрөв. Айдас, түгшүүр нь оюун санааных нь нэг буланд шахагдан арчигдан оджээ.

Зөвхөн үүний дараа л тэр Клейний дурсамжийн хэлтэрхийг нухацтай шинжлэн үзэх сэтгэл төрөв.

Жөү Минжүй дадлынхаа дагуу босож, хоолойн хавхлагыг хаалаа. Тэр ханын дэнлүүний гэрэл аажмаар бүдгэрч, эцэст нь дөл нь унтрахыг ширтэн байснаа буцан суулаа. Тэр бууны хүрэл цилиндрийг үе үе оролдон барьж, толгойныхоо хажууг дарна. Цусны улаан өнгөөр будагдсан харанхуйд тэр кино театрын хамгийн анхааралтай үзэгч мэт дурсамжуудаа аажмаар эргэн санав.

Магадгүй сум толгойг нь нэвтэлсний улмаас Клейний дурсамжууд хагарч бутарсан шил шиг байв. Дурсамжууд нь хоорондоо залгагдаагүй төдийгүй олон хэсэг нь илт үгүй байлаа. Жишээ нь, тансаг хийцтэй револьвер хэрхэн түүний гарт орсон тухай, тэр амиа хорлосон эсэх, эсвэл хэн нэгэнд алагдсан эсэх, тэмдэглэлийн дэвтэр дээрх “Хүн бүхэн үхнэ, би ч гэсэн” гэсэн үгсийн утга, эсвэл хэрэг явдлаас хоёр хоногийн өмнө ямар нэгэн хачирхалтай зүйлд оролцсон эсэх зэрэг.

Эдгээр дурсамжууд зөвхөн тасархай болоод зогсохгүй, хэсгүүд нь бүрмөсөн алга болжээ. Тэр бүү хэл мэдэж байх ёстой мэдлэгүүд ч мөн адил. Одоогийн нөхцөл байдлыг бодолцвол, хэрэв Клейн их сургуульдаа буцаж очвол төгсөх магадлал тун бага гэж Жөү Минжүй дүгнэв. Хэдхэн хоногийн өмнө сургуулиасаа огт амралгүй гарсан атал.

'Тэр хоёр хоногийн дараа Тингений их сургуулийн Түүхийн тэнхимийн ярилцлагад оролцох ёстой…'

'Лоэн хаант улсын их сургуулийн төгсөгчдөд төгссөн сургуулиа бараадаж үлдэх уламжлал байдаггүй… Багш нь Тингений их сургууль болон Баклунд их сургуульд өгөх зөвлөмжийн захидал өгсөн…'

***

Цонхоор харахад Жөү Минжүй баруун зүгт жаргаж буй улаан сарыг чимээгүй ажиглаж байлаа. Сар аажмаар доошилсоор, зүүн зүгээс бүдэг гэрэл цухуйж, тэнгэрийн хаяаг алтан шаргал өнгөөр будаж эхлэв.

Тэр мөчид байр дотор хөдөлгөөн гарч, удалгүй алхах чимээ түүний өрөөний зүг ойртлоо.

“Мелисса сэрчихэж… Урьдын адил яг цагтаа байна.” гэж Жөү Минжүй инээмсэглэв. Клейний дурсамжийн нөлөөгөөр Мелиссатай уулзах нь үнэхээр төрсөн дүүтэйгээ учирч буй мэт мэдрэмж төрүүлж байв.

'Гэхдээ надад төрсөн дүү байхгүй…' гэж тэр даруй өөрийгөө няцаав.

Мелисса нь Бенсон, Клейн хоёроос өөр байв. Түүний суурь боловсрол нь Шөнийн дарь эхийн сүмийн Ням гаргийн сургалтаар хязгаарлагдаагүй. Сургуульд орох насанд нь Лоэн хаант улс “Суурь боловсролын хууль”-ийг хэрэгжүүлжээ. Анхан болон дунд боловсролын хороо байгуулагдаж, тусгай санхүүжилт олгогдон, хаант улсын боловсролын салбарт оруулах хөрөнгө оруулалт эрс нэмэгдсэн.

Гурван жил хүрэхгүй хугацаанд, олон сүмийн сургуулийг нэгтгэн оруулах нөхцөлтэйгөөр, шашны төвийг сахих зарчмыг чанд баримтлах олон нийтийн бага сургуулиуд олноор байгуулагдав. Энэ нь Шуурганы Эзэн, Шөнийн дарь эх, мөн Уур ба Машины Бурхны хоорондын зөрчилдөөнд боловсролын салбар хутгалдах явдлыг таслан зогсоох зорилготой байв.

Долоо хоногт ганц зэс зоосны төлбөртэй Ням гаргийн сургалттай харьцуулахад, долоо хоногт гурван пенсийн төлбөртэй улсын бага сургууль илүү үнэтэй мэт санагдана. Гэвч эхнийх нь зөвхөн Ням гаригт хичээллэдэг бол, сүүлчийнх нь долоо хоногт зургаан өдөр хичээллэдэг. Эцэст нь дүгнэвэл, төлбөр нь бараг үнэгүйтэй дүйцэхүйц хямд байв.

Мелисса бусад ихэнх охидоос ялгаатай. Тэр багаасаа араа, пүрш, холхивч зэрэг зүйлд дуртай байжээ. Түүний мөрөөдөл бол уурын механикч болох.

Боловсролын дутмаг байдлын гашууныг амссан Бенсон, боловсролын ач холбогдлыг сайн мэддэг тул дүүгийнхээ мөрөөдлийг Клейний их сургуулийн сургалтыг дэмжиж байсан шигээ дэмжжээ. Эцсийн эцэст, Тингенийн техникийн сургууль нь зөвхөн дунд боловсролд тооцогдох тул хэлний сургууль эсвэл улсын сургуульд нэмэлт мэдлэг авах шаардлагагүй байв.

Өнгөрсөн жилийн долдугаар сард арван таван настай Мелисса элсэлтийн шалгалтаа давж, Тингенийн техникийн сургуулийн Уур ба Машины тэнхимд суралцах мөрөөдлөө биелүүлсэн. Үүний улмаас түүний долоо хоногийн сургалтын төлбөр есөн пенс болж нэмэгдэв.

Харин энэ хооронд Бенсоны ажилладаг компани Өмнөд тивийн нөхцөл байдлын нөлөөнд автжээ. Ашиг, арилжаа хоёулаа эрс буурч, ажилчдын гуравны нэгээс илүүг нь халсан байна. Ажлаа алдахгүй, амьжиргаагаа хадгалахын тулд Бенсон илүү хүнд ажлуудыг хүлээн авахаас өөр аргагүй болжээ. Тэр олон удаа илүү цагаар ажиллах, эсвэл хүнд нөхцөлтэй газруудад явах шаардлагатай болсон нь сүүлийн өдрүүдэд түүнийг завгүй байлгасан аж.

Клейн ахынхаа ачааг хуваалцах талаар бодоогүй биш. Гэвч жирийн айлд төрж, дундаж хэлний сургуульд суралцсан тэрээр их сургуульд элсэхдээ гүн гүнзгий дутуугийн мэдрэмж авсан. Жишээ нь, Хойд тивийн бүх хэлний эх сурвалж болох эртний Фейсак хэл нь язгууртан болон чинээлэг гэр бүлийн хүүхдүүд багаасаа сурдаг зүйл байв. Харин тэр анх удаа их сургуульд л түүнийг үзсэн.

Түүний суралцах хугацаанд иймэрхүү ялгаа олон гарч байв. Клейн бараг бүхнээ зориулж, шөнө орой болтол сууж, өглөө эрт босон хичээллэсний эцэст арай ядан бусдыг гүйцэж, эцэст нь дундаж дүнтэй төгсөж чадсан.

Ах, дүүгийнх нь тухай дурсамж Жөү Минжүйгийн толгойд эргэлдсээр, тэр хаалганы бариулыг эргүүлэн онгойлгох мөчид л гэнэт цочин сэрэв. Тэр гартаа револьвер барьж байгаагаа саналаа.

'Энэ чинь хагас хяналттай эд зүйл!'

'Хүүхэд айлгачихна!'

'Дээрээс нь толгой дээр минь шарх байна!'

Мелисса ямар ч агшинд орж ирж мэдэх тул Жөү Минжүй шанаагаа дарж, яаран ширээний шүүгээг татан онгойлгоод револьвероо шидэж хийснээ хүчтэй хаав.

“Юу болсон бэ?” гэж Мелисса чимээ сонссон даруйдаа сониучирхан харлаа.

Тэр залуу насныхаа ид үедээ явж байлаа. Тэжээллэг хоол хүнс хангалттай иддэггүйгээс нүүр нь туранхай, яльгүй цонхигор байсан ч арьс нь гялалзан, залуу охины эрч хүчийг илтгэн гэрэлтэж байв.

Жөү Минжүй дүүгийнхээ бор нүд өөр лүү нь ширтэхийг хараад өөрийгөө хүчээр төвхнүүлэв. Тэр гарынхаа хажууд байсан нэгэн зүйлийг авч, револьверийг нуухын тулд шургуулгыг тайван хаалаа. Нөгөө гараа шанаандаа тавихад шарх нь аль хэдийн эдгэсэн болохыг мэдрэмж нь батлав!

Тэр мөнгөн усан үзмийн навчит хээтэй халаасны цаг гарган авч, дээд товчийг нь зөөлөн дармагц таг нь онгойв.

Дотор нь түүний аавын зураг байлаа. Энэ бол Хааны армийн түрүүчийн үлдээсэн хамгийн үнэт зүйл байсан ч, хуучин эд тул сүүлийн жилүүдэд цагчинд засуулсан ч байсхийгээд үе үе гацдаг болсон байв. Нэр хүндээ өргөх гэж түүнийг авч явдаг Бенсоныг олонтаа эвгүй байдалд оруулсан тул эцэст нь гэрт орхигдох болсон.

Үнэнийг хэлэхэд, Мелисса техникт үнэхээр авьяастай байж мэднэ. Цагны зарчмыг ойлгосныхоо дараа тэр Техникийн сургуулиасаа багаж зээлж авчирч, халаасны цагийг оролдож эхэлсэн. Сүүлд нь бүр засчихсан гэж хүртэл хэлж байлаа!

Жөү Минжүй онгойсон цагийг харахад секундын зүү хөдөлсөнгүй. Тэр харалгүй дээд эргүүлгийг мушгиж, цагийг ороох гэж оролдов.

Гэвч хэдэнтээ ороосон ч татсан пүршний чимээ сонсогдсонгүй. Секундын зүү огтхон ч хөдөлсөнгүй.

“Дахиад л эвдэрчихсэн бололтой.” Тэр яриа эхлүүлэх сэдэв хайх мэт эгч рүүгээ харлаа.

Мелисса ямар ч илэрхийлэлгүйгээр түүн рүү хараад, хурдан алхсаар ирж халаасны цагийг нь авлаа.

Тэр зогсож байснаа цагны дээд товчийг татан гаргаж, хэдхэн энгийн хөдөлгөөнөөр эргүүлмэгц секундын зүү тик-так хийн хөдөлж эхлэв.

'Товчийг татах нь ихэвчлэн цаг тааруулахад л хэрэглэгддэг биш билүү…' гэж Жөү Минжүйгийн царай тэр дороо хоосорч орхив.

Яг тэр мөчид холын нэгэн сүмийн хонх дуугарлаа. Зургаан удаа цуурайтаж, алс хол, хийсвэр мэт сонсогдов.

Мелисса толгойгоо бага зэрэг хазайлгаж сонссоноо дахин товчийг татаж гаргаад, эргүүлэн цагийг таарууллаа.

“Одоо зүгээр,” гэж тэр ямар ч өнгөгүйгээр хэлээд товчийг буцаан дарж, халаасны цагийг Жөү Минжүйд буцаан өгөв.

Жөү Минжүй ичингүйрэн эелдгээр инээмсэглэв.

Мелисса ах руугаа нэвт ширтснээ эргэж, шүүгээний зүг алхав. Тэр угаалгын хэрэгсэл, алчуураа аван хаалгаа онгойлгож, нийтийн угаалгын өрөө рүү явлаа.

'Яагаад түүний харцанд үл тоомсорлол, цөхрөл зэрэгцээд байна?'

'Тэнэг ахдаа тавих хайр халамжийн илэрхийлэл юм болов уу?'

Жөү Минжүй толгойгоо бөхийлгөн инээмсэглээд, халаасны цагийг “чик” хийн хаагаад дахин нээлээ.

Тэр энэ үйлдлийг давтан хийх зуураа нэг асуултанд анхаарлаа төвлөрүүлэв.

'Клейн дуу намсгагчгүйгээр амиа хорлосон. За, одоохондоо тэгж үзье. Түүний үхэл нэлээд шуугиан тарьсан байх ёстой; гэтэл яг хананы цаана байсан Мелисса огт юу ч анзаараагүй.'

'Тэр хэт гүн нойрссон байсан уу? Эсвэл Клейний үхэл анхнаасаа л нууцлаг зүйлд халхлагдсан юм болов уу?'

Чик! Халаасны цаг онгойв. Таг! Цагны таг хаагдав… Мелисса угаалга үйлдээд буцаж ирэхдээ ахынхаа энэ ухамсаргүй давтагдсан үйлдлийг харлаа.

Түүний харц дахин ядарсан, бухимдсан өнгөөр бүрхэгдэж, зөөлөн дуугаар, “Клейн, үлдсэн бүх талхаа гарга. Өнөөдөр шинэ талх авахаа мартав аа. Мах, вандуй ч бас хэрэгтэй. Чиний ярилцлага ойртож байна. Би чамд вандуйтай хонины махан шөл хийж өгнө,” гэж хэлэв.

Тэр ярьж байх зуураа буланд байсан зуухыг гаргаж, нүүрс хийж ус буцалгахаар тавилаа.

Ус буцлахаас өмнө тэр шүүгээний доод шургуулгыг нээж, яг л эрдэнэс мэт хадгалсан зүйлээ гаргав—муу чанарын цайны навчтай лааз. Тэр арваад навч авч усанд хийчихээд жинхэнэ цай мэт дүр эсгэв.

Мелисса хоёр том аяга “цай” аягалж, хоёр зүсэм хар талхыг Жөү Минжүйтэй хуваан идэв.

'Үртэс, хэт их цавуулаг холилдоогүй ч амтгүй юм…' хэмээн Жөү Минжүй сул дорой, өлссөн хэвээр байв. Тэр дотроо гомдоллон байж цайгаар даруулан талхаа залгилаа.

Хэдхэн минутын дараа Мелисса хоолоо дуусгав. Хантаазныхаа доогуур хүрэх хар үсээ засч янзлаад, Жөү Минжүйг харан, “Шинэ талх авахаа санаарай. Найман паунд байхад хангалттай. Цаг агаар халуун байгаа болохоор талх амархан муудна. Бас хонины мах, вандуй аваарай. Мартаж болохгүй шүү!” гэв.

Үнэхээр тэнэг ахдаа санаа тавьж байна. Бүр дахин давтан анхааруулж байна… Жөү Минжүй инээмсэглэн толгой дохив.

“За, ойлголоо.”

Лоэн хаант улсын “паунд”-ыг Жөү Минжүй Клейний булчингийн ой санамжтай тулган бодоход, өөрийн дассан хэмжүүрийн бараг хагас килограммтай ойролцоо мэт санагдав.

Мелисса дахин юу ч хэлсэнгүй. Тэр босож, орчныг эмхэлж цэгцлээд, үлдсэн талхыг өдрийн хоолонд хадгалж, ээжийнх нь үлдээсэн хуучирсан торгон малгайг өмсөн, ном, бичгийн хэрэгслээ хийдэг өөрийн оёсон цүнхийг авч гарахаар бэлдэв.

Өнөөдөр Ням гариг биш тул бүтэн өдөр хичээлтэй.

Тэдний байрнаас Тингенийн техникийн сургууль хүртэл алхахад ойролцоогоор тавин минут шаардлагатай. Нийтийн морин тэрэг нэг километр тутамд нэг пенс, хот дотор дээд тал нь дөрвөн пенс, хотын захад зургаан пенсийн үнэтэй. Мөнгө хэмнэхийн тулд Мелисса эрт гарч, сургууль руугаа алхаж явдаг.

Гол хаалгаа онгойлгосныхоо дараа тэр гэнэт зогтусч, биеэ хагас эргүүлэн, “Клейн, хонины мах, вандуйг хэт их битгий аваарай. Бенсон Ням гаригт ирж магадгүй. Өө, бас бидэнд ердөө найман паунд талх л хэрэгтэй гэдгийг санаарай,” гэв.

“За, ойлголоо. Болно оо,” гэж Жөү Минжүй бага зэрэг залхсан өнгөөр хариулав.

Үүний зэрэгцээ тэр “Ням” гэх үгийг толгой дотроо хэдэнтээ давтав.

Хойд тивд жил арван хоёр сард хуваагддаг. Жил бүр 365 эсвэл 366 хоногтой. Долоо хоног мөн адил долоон хоногтой.

Сарын хуваарилалт нь одон орны ажиглалтаас үүдэлтэй. Энэ нь Жөү Минжүйг өөрийгөө зэрэгцээ ертөнцөд ирсэн эсэхэд эргэлзэхэд хүргэв. Харин долоо хоногийн хуваарилалт нь шашнаас үүдэлтэй. Учир нь Хойд тивд долоон жинхэнэ бурхан байдаг—Мөнхийн Гэрэлт Нар, Шуурганы Эзэн, Мэдлэг ба Мэргэн Ухааны Бурхан, Шөнийн дарь эх, Дэлхий Ээж, Дайны Бурхан, мөн Уур ба Машины Бурхан.

Дүүгээ хаалгаа хаан гарч явахыг харсан Жөү Минжүй гэнэт санаа алдав. Төдөлгүй түүний бодол аз дуудах ёслол руу чиглэв.

'Уучлаарай, би үнэхээр гэр лүүгээ буцмаар байна.'